آگاو (Agave americana)

کاربر 21کاربر 21
612 بازدید
آگاو

نام فارسی: آگاو

نام علمی: .Agave americana L

نام فرانسه: Agave d’ amerique

نام انگلیسی: Century plant، American aloe، Maguey

نام آلمانی: Gross aloe، Americanischer softschopf

نام ایتالیایی: Agave d’ america

نام عربی: صباره (Sabbarah)، الصبر الامریکی

گیاهی است از تیره نرگس، گونه‌‌های متعدد و مختلفی دارد.آگاو ها عموما ظاهری شبیه Aloe ها دارند. دارای برگ های بزرگ، دراز، مجتمع در قاعده، گوشت دار و نوک تیز با کناره دندانه دار می باشند. راس هر یک از دندانه های کناره برگ آن ها، به یک خار تیز و مقاوم تبدیل می گردد. بعضی از آگاوها نیز دارای پهنکی با کناره عاری از دندانه خار دار می باشند به علاوه برگ گوشت دار آگاو ها در بعضی انواع، ظاهر کوچک دارد که خود بهترین وسیله تشخیص آن ها از یک دیگر است.

گیاه آگاو از تیره نرگس

آگاو ها در ۶-۱۰ سالگی دارای ساقه گل دار و منتهی به تعداد فراوانی گل در قسمت انتهایی ساقه مولد گل می گردند. بر روی ساقه گل دار آن ها (Hampe) که از بین برگ ها خارج می شود و طول قابل ملاحظه پیدا می کند، گل هایی با ظاهر زنگ مانند پدید می آید.

در گیاه مذکور که نوع زینتی آگاو ها می باشد و در منطقه مدیترانه، مخصوصا نواحی ساحلی پروونس Provence و در الجزیره، سازش حاصل نموده است، گل آذين، به جای دارا بودن گل ها که معمولا به حالت تحلیل یافته اند، دارای غده های کوچک می گردد که می توان از آن ها و یا از قطعات ریزوم گیاه، برای تکثیر استفاده به عمل آورد. از برگ های این گیاه، الياف فیبر آبکشی را به دست می آورند که به مصارف صنعتی می رسد.

طول محور گل‌ ها در بعضی گونه‌ها به ۹-۸ متر می‌رسد، آرایش گل‌ های آن پس از چندین سال (شاید پس از ۴۰-۳۰ سال) ظاهر می‌شود، در گذشته معتقد بودند که در برخی گونه‌ها پس از یک قرن ظاهر می‌شود و پس از آن معمولا گروه برگ‌های گیاه از بین می‌رود. این گیاه بومی هند و مکزیک است و در مناطق گرم آسیا و آمریکا انتشار دارد. در ایران گونه‌ای از آن به طور وحشی در بلوچستان در باغ‌‌های نصیرآباد می‌روید و در باغبانی نیز به عنوان گیاه زینتی پرورش داده می‌شود.

ساقه مولد گل آگاو

گل ها دو جنسی و گرده افشانی به وسیله ی پروانه ها انجام می شود. گلها زردرنگ، گل اذین هستند که پس از گل دهی، گیاه می میرد، اما پاجوشها و ساقه های نابه جا از زیر گیاه دوباره رشد می کنند و گیاه دوباره بازیابی می شود. طول عمر یک بوته ی آن به ۱۰ سال می رسد.

ریشه بعضی از آگاو ها مانند گیاه مذکور، .Agave rigida Mill و غیره، دارای نوعی قند به نام آگاروز (Agavose) به فرمول C۱۲H۲۲O۱۱، ساپونین، مواد رزینی و پکتیکی است.

مشخصات رشد و محل جغرافیایی رشد آگاو

مشخصات رشد و محل جغرافیایی رشد آگاو

گیاه آگاو بومی مکزیک، چند ساله، همیشه سبز و گوشتی است. این گونه‌ها دارای ارزش زینتی هستند و گاهی به عنوان غذا و دارو نیز به کار می روند. آگاو گیاهی بسیار کند رشد و اغلب گلدهی ندارد. در صورتی که به گل بنشیند، بعد از گلدهی می میرد. این گیاه معمولا بدون ساقه و برگ‌های آن ریشه ای است؛ یعنی به شکل گروهی مستقیما از ریشه خارج می شوند. گیاهی دائمی، همیشه سبز و به سرما حساس نیست.

برگ‌های آن دیدنی و منحصر به فرد است، پهن، به طول حدود ۲ متر، حاشیه ی آن خاردار و در بعضی از فرم‌ها ابلق است. گیاه آگاو برگ خنجری دارای یک ساقه ی گل دهنده سفت و بسیار برنده است. طول این ساقه حدود ۸ متر و در انتها به گل ختم می شود و گه گاه گل می دهد. این گیاه را در مناطق گرمسیر اغلب در پارک ها و باغ ها می توان مشاهده کرد. ولی در نیمکره شمالی، آن را تنها در تابستان می توان در خارج از اطاق نگه داری کرد. تمامی گونه های گیاه آگاو متعلق به مناطق گرمسیری دنیا (آمریکا و استراليا) است که غالبا بومی مکزیک و آمریکای مرکزی یا جنوبی است.

آگاو برگ خنجری از گونه هایی است که در ایران و به ویژه در جنوب و مناطق شمالی، از سال ها پیش مورد کشت و کار قرار می گرفته است. ظریف ترین نوع گیاه خنجری a. marginata است که برگ های سبز ضخیم با حاشیه زرد رنگ دارد و اگر در محیط مناسبی قرار بگیرد رشد می کند و به ارتفاع بیش از یک متر می رسد. قسمت های مورد استفاده گیاه آگاو ریشه و برگ آن است.

ترکیبات شیمیایی آگاو

ماده هکوژنین، استروئید ساپوژنین، هکوژنین، ساپوناز، سیزال

نحوه کاشت و تکثیر آگاو

نحوه کاشت و تکثیر آگاو

تکثیر آگاو به دو روش صورت می گیرد: از طریق بذر و از طریق کاشتن پاجوش‌های نزدیک ریشه آن. تکثیر از طریق بذر با کاشتن بذر در خاک با دمای ۲۰ درجه سانتی گراد و از طریق پاجوش، با جداکردن جوانه ها از پایه های مادری و کاشت آن ها صورت می گیرد. آگاو در خاک‌های شنی، لومی و سی با زهکش خوب رشد می کند. این گیاه در خاک‌های اسیدی، قلیایی و خنثی نیز رشد می کند. در سایه، رشد خوبی ندارد. به رطوبت خاک نیاز دارد و مقاوم به خشکی است.

از اواسط بهار می توان گیاه خنجری را در خارج از اتاق و در مقابل نور آفتاب قرار داد ولی آب دادن و تغذیه گیاه نباید مورد غفلت قرار بگیرد. اواسط پاییز باید گیاه خنجری را به داخل آورد و در محیطی خنک (به طوری که از یخ زدگی محافظت شود) قرار داده شود و به میزان کم به آن آب داد. آگاو نیاز به خاک با زهکش خوب و محیط آفتابی دارد و دمای ۳ درجه زیر صفر را نیز تحمل می کند.

(خاک لوم همان خاک حاصل خیز و یا خاک گلدانی است که تشکیل شده است از خاک رس، ماسه و گیاه پوسیده)، انواع گلدانی و تزئینی آن دمای ۳ درجه زیر صفر را تحمل می کند، به خاک قلیایی نیاز دارد (مخلوطی مساوی از خاک باغچه و ماسه های درشت)، کود ۳ گرم در لیتر، هر دو هفته یک بار از فروردین تا مهر ماه نیاز دارد، در فصل زمستان به ندرت آبیاری می شود و در دمای ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد قرار گیرد.

طرز استفاده و مقدار مصرف آگاو

طرز استفاده و مقدار مصرف آگاو

پس از گرفتن فیبر سیسال از برگ آگاو ماده هکوژنین به دست می آورند. این ماده در داروسازی به کار می رود. برداشت برگ‌ها معمولا در تابستان انجام می گیرد. فیبر قوی به دست آمده از برگ‌ها در ساختن طناب، نخ و پارچه به کار می رود. ریشه آگاو مصرف دارویی دارد و نیز در دامپزشکی از آن برای درمان ضرب دیده گی اعضای اسب و قاطر استفاده میشود.

همچنین از ساپونین موجود در ریشه گیاه صابون می سازند. ریشه و برگ را خرد می کنند و سپس با آب آن را می جوشانند، تا ساپونین از آن استخراج شود. ساقه های گل دهنده پس از خشک شدن مانند پوششی ضد آب عمل می کند.

(سیسال یک فیبر برگ مانند است که از گیاه آگاو به دست می آید. برگ های این گیاه دارای الیاف سیسال هستند. برگ های گیاه به سرعت پس از برداشت محصول، فرآیند خرد کردن، فشار دادن و جدا سازی روی آن ها اعمال می شود تا ماده ی سبز رنگ اطراف الياف جدا شود. سپس الیاف جداشده در آفتاب خشک می شوند. تعداد زیادی از الیاف سیسال به وسیله ی چسب طبیعی به هم متصل می شوند. رنگ الیاف سیسال از سفید تا زرد کم رنگ تغییر می کند. الیاف سیسال کاربردهایی متنوع دارد. مثلا پوشش های حصیری، قالیچه، طناب های دریانوردی، لایی های اتومبیل، لوازم منزل و..)

به طور متوسط از هر ۵۰۰ برگ ۱۴۰ کیلوگرم الياف فیبر خشک شده و از ۲۸۰۰-۲۷۰۰  کیلوگرم پولپ (قسمت گوشت دار برگ) در حدود ۱۵۰ کیلوگرم قند به دست می آورند. برداشت برگ‌ ها معمولا در تابستان انجام می گیرد.

مغزآگاو

مغز گیاه آگاو سرشار از ساکارین است و وقتی پوست آن کنده شود آن را می توان خورد، شیرین و مغذی اما نسبتا فیبری است. بذرش را با آرد ترکیب می کنند و به عنوان غليظ کننده در سوپ و یا این که در تولید نان به کار می برند. شیره‌ای که از ساقه گل دهنده می گیرند به عنوان شربت استفاده می کنند.

خواص درمانی و موارد استعمال آگاو

خواص درمانی و موارد استعمال آگاو

خواص دارویی گیاه آگاو به طور خلاصه عبارتند از: تسکین سرفه کودکان، حشره کش، ادرارآور، ضدعفونی کننده، ملین، قاعده آور، دارای ویتامین C، درد دندان، ناراحتی چشم، التیام زخم، درمان انواع اسهال،ضد یبوست،درمان ضرب دیده گی، یبوست،زردی، نفخ شکم، هضم غذا و درمان سفلیس .

از ریشه گیاهان مذکور توسط بومیان محل، به عنوان تصفیه کننده خون، مشابه عشبه (Salsepareille) یعنی انواع (Smilax)، استفاده به عمل می آید. نکتار آگاو بهترین دارو در بهبود علائم سرفه در کودکان کم سن است. در چین از گیاه آگاو آمریکائی برای تهیه حشره کش استفاده می شود. برای کمبود ویتامین C دارویی مفید است. در مورد گونه Agave angustifolia که پرورشی است از شیره برگ‌های آن برای تسکین درد دندان و ناراحتی چشم استفاده میشود.

مصارف درمانی آن کم تر عمومیت دارد. شیره شیرین ساقه آگاو را پس از استخراج، تبخیر نموده مایعی به غلظت زیاد به دست می آورند که عسل ماگی (Miel de Maguey) نامیده می گردد. این ماده برای مصارف مختلف وارد بازارهای تجارت می شود. در مکزیک از شیره مذکور، نوعی نوشیدنی به نام پولک (Pulque) نیز تهیه می گردد. این محلول، اثر ضد اسکوربوت و ملین دارد. له شده برگ آگاو ، به صورت ضماد بر روی زخم های دیرعلاج اثر داده می شود و از آن نتایج مفید در التيام زخم و جراحات به دست می آورند.

شیره شیرین موجود در ساقه آگاو

شیره گیاه آگاو را مانند ضماد بر روی جراحت‌ها می گذارند. شیره ی گیاه هم چنین در درمان اسهال و اسهال خونی به کار میرود. شیره گیاه ضد عفونی کننده، معرق، ادرار آور و ضد یبوست است. دم کرده ی برگ های ریز ریز شده، مسهل و عصاره ی برگ برای درمان ضرب دیدگی به کار می رود. شیره برگ‌های آن ضد عفونی کننده و از رشد باکتری ها در معده و روده جلوگیری می کند.

از برگ‌ها داروی استروئیدی می سازند. صمغی که از ریشه و برگ می گیرند، در درمان دندان درد به کار می رود. ریشه آن معرق و ادرار آور است و در درمان سفلیس به کار می رود. له شده‌ برگ آگاو به صورت ضماد بر روی زخم های دير علاج بسیار مفید است. دم کرده ی برگ های خرد شده آن (ریز) در درمان دیر هضمی، نفخ شکم، يبوست و زردی به کار می رود.

ریشه آگاو به علاوه معرق است و جوشانده آن به مصارف درمانی مذکور می رسد. در دام پزشکی از آن، جهت درمان ضرب دیدگی اعضا حيواناتی مانند اسب و قاطر و غیره استفاده می شود. از له شده برگ سیزال سبز (Sisal vert)، که مواد قندی فراوان در بر دارد، ماده قندی استخراج می شود. به طور کلی از هر ۵۰۰۰ برگ، معادل ۱۴۰۰ کیلو گرم الياف فیبر خشک شده، و از ۲۷۰۰۰ تا ۲۸۰۰۰ کیلو گرم پولپ تازه به دست آمده (قسمت گوشت دار برگ)، معادل ۱۵۰۰ کیلو گرم قند به دست می آید.

در سنگال، کارخانه ای جهت استخراج شیره از Sisal مذکور برپا گردیده است که معادل ۷۰ تا ۸۰ درصد وزن برگ گیاه، شیره از آن استخراج می کنند و محتوی ۳۵ تا ۵۰ درصد قند در هر لیتر است. معادل این ماده قندی را نیز گلوکز تشکیل می دهد که از آن ۲ تا ۳ درصد الكل به دست می آید.

ساخت عسل از شیره شیرین ساقه آگاو

از برگ .Fourcroya gigantea Vent نیز که در جزایر موریس می روید و در رئونیون و نواحی دیگر پرورش می یابد، الياف فیبر مورد استفاده در صنعت تهیه می شود. این گیاه که Chanvre de Maurice یا Aloe sde cré ole نامیده می شود، مولد الياف فیبر به نام Pita یا Piteria (در برزیل) می باشد. کیفیت فیبری که از این گیاه به دست می آید به پایه فیبر آگاو های مذکور نمی رسد و به علاوه چون مقدار درصد محصول به دست آمده از آن نیز کم تر از آگاوها می باشد، پرورش آن تدریجا نسبت به گذشته کاهش حاصل نموده است.

شیره‌ تازه‌ برگ آگاو را بگیرید و بنوشید، ملین، مدر و قاعده آور است، در موارد کمبود ویتامین c در بدن داروی مفیدی است. آب دم کرده‌ ریشه آگاو را بنوشید مدر، معرق و ضدعفونی کننده است.

توصیه های درمانی

  1. اگر مغز گیاه خورده شود، تب را قطع می کند.
  2. مغز آن را ضماد کنید، برای التیام دادن زخم نافع است.
  3. ضماد شیره‌ تازه‌ی آن برای تسکین درد دندان و رفع ناراحتی چشم مفید است.
دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت