آدونیس ورنالیس ، چشم قرقاول (Adonis vernalis)

کاربر 21کاربر 21
129 بازدید
آدونیس ورنالیس

نام فارسی: آدونیس ورنالیس ، چشم قرقاول

نام علمی: .Adonis vernalis L

نام فرانسه: Oeil du diable, Hellé borebatard, Adonide de printemps

نام انگلیسی: False hellebore, Pheasant’s eye, Ox – eye, Spring Adonis

نام آلمانی: Adonisrõ schen, Falsche nieswurz, Frü hilings Teufelsauge

نام ایتالیایی: Occhio del diavolo, Elleboro bastardo

نام عربی: ادونیس ربیعی

آدونیس ورنالیس از تیره آلاله، گیاهی علفی، چند ساله، زیبا و دارای ریزوم ضخیم و ریشه های تیره رنگ است. در فرانسه، اسپانیا، سوئیس، ایتالیا، آلمان، جزایر بالتیک، بوهم و غیره می روید به علاوه به عنوان یک گیاه دارویی و زینتی غالبا پرورش می یابد.

از ریشه تیره رنگ این گیاه در بهار هر سال، شاخه های برگ دار متعددی خارج می شود که از بین آن ها منحصرا، معدودی دارای گل می گردند. از مشخصات این گیاه آن است که برگ های قاعده آن فلس مانند، ولی برگ های واقع بر روی ساقه آن، غلاف دار، به رنگ سبز زیبا و دارای بریدگی های بسیار است. برگ های اخیر پس از خشک شدن، تغییر رنگ حاصل کرده به رنگ مایل به خاکستری در می آیند.

گیاه آدونیس ورنالیس از تیره آلاله

گل های درشت و زیبای آدونیس، رنگ زرد دارند و به طور منفرد بر روی شاخه های گیاه ظاهر می شوند. هر گل آن شامل ۵ کاسبرگ سبز، ۱۲ تا ۱۸ گلبرگ دندانه دار و تعداد زیادی پرچم است. برچه های آن متعدد و دارای وضع آزاد هستند. راس کاسبرگ های آدونیس، رنگ قرمز شرابی دارد. برگ ها و ساقه این گیاه، دارای مصارف دارویی است. آدونیس دارای گونه های مختلفی است که عبارتند از:

  1. آدونیس تابستانه یا چشم خروس با نام علمی A. aestivalis
  2. آدونیس یک ساله با نام علمی A. cupaniana
  3. آدونیس پاییزه با نام علمی A. automnalis
  4. آدونیس دانه ریز با نام علمی A. microcarpa
  5. آدونیس بهاره با نام علمی A.vernalis
  6. همچنین آدونیس با نام علمی A. flammea

منشا این گیاه، اروپا (جزایر بریتانیا) و غرب سیبری است. این گیاه در نزدیکی شهر اینگلویم آلمان کشف شده است. در ایران در نواحی مختلف مانند، اطراف تهران، کرج، استان های اصفهان، لرستان، بوشهر، خوزستان، گیلان، فارس، بلوچستان و قزوین می رویند. آدونیس یا چشم خروس از گونه های در معرض خطر انقراض است و توسط قانون حفاظت شده است. قسمت‌های هوایی خشک شده گیاه و سرشاخه های گل دار آن مورد استفاده ثراز می گیرد.

نحوه کاشت و تکثیر آدونیس ورنالیس

تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر در اواخر تابستان و یا تقسیم ریزوم پس از گل دهی میسر است. محل كاشت، نیمه سایه با خاک مرطوب دارای زهکشی خوب برای این گیاه مناسب است. حداقل دمای قابل تحمل این گیاه ۱۵ درجه سانتی گراد است.

ترکیبات شیمیایی آدونیس ورنالیس

ترکیبات شیمیایی آدونیس ورنالیس

آدونیس ورنالیس دارای اسید آکونی تیک، یک گلوکز یدآمرف و ناخالص به نام آدونیدین (adonidine) و نوعی قند به نام آدونی تول (adonitol) یا آدونیت (adonite) است.

J. Mercier و .F. Mercier L، دو هتروزید آمرف یکی به نام آدونیدوزید (adonidoside) [به مقدار زیاد محلول در آب و الكل ولی غیر محلول در کلروفرم] و دیگری آدونی ورنوزید (adonivernoside) [تقریبا غیر محلول در آب ولی محلول در الكل و کلروفرم] از این گیاه به دست آوردند. مخلوط دو ماده اخیر، به مقدار ۲ تا ۵ میلی گرم، اثر مقوی قلب و مدر دارد.

از هیدرولیز آدونیدین، نوعی قند و یک ماده رزینی حاصل می شود. در این گیاه وجود ماده ای به نام آدونی توکسین adonitoxine نیز ذکر شده است. آدونی تول [ری بیتول (Ribitol)، آدونیت (adonite)]، نوعی قند ۵ کرنبی به فرمول C۵H۱۲O۵ و به وزن ملکولی ۱۵۲.۱۵ است که از گیاه مذکور و همچنین از .A. samurensis L به دست آمده است.

آدونی تول، به صورت بلوری های درشت به دست می آید. نقطه ذوب آن، در گرمای ۱۰۲ درجه است. محلول فهلینگ را احیا نمی کند. به مقادیر زیاد در آب و الكل گرم حل می شود ولی در اتر غير محلول است. آدونی توکسین به فرمول C۲۹H۴۲O۱۰ و به وزن ملکولی ۵۵۰.۶۳ است . از گیاه مذکور (A. vernalis) نیز استخراج شده است.

آدونی توکسین به حالت متبلور در مخلوط کلروفرم، متانول و اتر به دست می آید. در گرمای ۲۵۱ – ۲۵۸ درجه نیز تجزیه می شود.

طرز استفاده و مقدار مصرف آدونیس‌ ورنالیس

طرز استفاده و مقدار مصرف آدونیس ورنالیس

دم کرده این گیاه حتما باید تحت نظر و با تجویز پزشک مصرف شود. معمولا از پودرهای استاندارد شده و به ندرت از تنتورهای این گیاه استفاده می شود و میزان مصرف نیز به دلیل اجتناب از ایجاد عوارض سو جانبی باید به دقت مورد کنترل قرار گیرد. داروی پودر شده حاوی حدود ۲۵ درصد گلیکوزیدهای کاردیاک است. مصرف روزانه پودر آدنیس به اندازه ۰.۵ گرم است.

خواص درمانی آدونیس ورنالیس

طبیعت گیاه آدونیس و میوه آن خیلی گرم و خیلی خشک است. خواص دارویی این گیاه به طور خلاصه عبارتند از: دارای اثر قوی در معالجه بیماری صرع، در درمان بیماری‌های قلبی حاد و در موارد ورم پرده بیرونی دل و ورم ماهیچه قلب مصرف دارد. مصرف آن در تپش قلب، خفقان صدری، نارسایی دریچه میترال و آئورت، ضعف قلب، گریپ، ذات الریه، تیفوئید و آبله اثر مفید دارد.

مواد موجود در این گیاه روی سیستم اعصاب مرکزی تاثیر می گذارند و دارای اثر آرام کننده ای روی سرفه های صعب العلاج، حملات آسم و حتی صرع، تشنج و دردهای روماتیسمی هستند. این سرشاخه ها ضدعفونی کننده نیز هستند.

برای تقویت نیروی جنسی و تولید اسپرم به خصوص در افراد پیر و سالخورده، دانه ی این گیاه بسیار مفید است و مقدار خوراکی آن ۰.۵ گرم در طول روز است که در شیر خیسانده و با کردی گاوی یا گوسفندی میل می شود. دانه این گیاه برای گرم مزاجان مضر است و در صورت اجبار توصیه می شود با گشنیز میل شود. برای التیام زخم های کهنه گرد چوب این گیاه را بر روی زخم بپاشید.

خواص درمانی آدونیس ورنالیس

شست وشو با آب جوشانده این گیاه باعث نیکویی رنگ چهره می‌شود. جهت تسکین درد مفاصل از جوشانده چوب این گیاه به صورت کمپرس استفاده شود. سعی کنید از چوب این گیاه به صورت خوراکی استفاده نکنید؛ زیرا بسیار قابض است. اثر قوی در معالجه بیماری صرع دارد. و اثر آرام کننده ای روی سرفه های صعب العلاج، حملات آسم و دردهای روماتیسمی دارد. سرشاخه های آن ضد عفونی کننده نیز هستند.

از آدونیس ورنالیس سابقا در اماکنی که این گیاه به حالت خود رو می روییده مخصوصا در نواحی جنوبی روسیه، در موارد آب آوردن انساج بدن، استفاده به عمل می آمده است. آدونیس ورنالیس، اثر مقوی، مدر و معالج بیماری صرع دارد.

مواد موثر آدونیس به خلاف دیژیتال در بدن جمع نمی گردد. اثرات آن در بدن با آن که خفیف تر از دیژیتال است اما سریع تر از آن ظاهر می شود و از این جهت است که بعضی از دانشمندان مانند E. Meyer و Gottlieb اظهار داشته اند که گلوکزیدهای آن مشابهت بیشتر با گلوکزیدهای پیاز سیل (Scille) و استروفانتوس، تا دیژیتال دارند.

پس از مصرف آدونیس ورنالیس ، قلب افزایش حجم پیدا نمی کند به علاوه صداهای قلبی مخصوصا در مرحله سیستول، واضح تر و قوی تر می گردد. ضمنا با مصرف آن ضربان نبض تنظیم می شود.

فراورده های آدونیس ورنالیس در بسیاری از بیماری های قلبی حاد و در موارد ورم پرده بیرونی دل، ورم ماهیچه قلب (myocardite – میوکاردیت) و آندوکاردیت مصرف دارند. فقط باید دانست که در تصلب شرایین و بیماری های قلبی منشا شریانی (cardiopathies arterielles) در مرحله جبرانی و نفریت بین نسجی، به علت آن که عمل زیاد کننده فشار خون دارند، تجویز نشوند.

اثر مفید مصرف آدونیس ورنالیس در ناراحتی های قلبی

مصرف آن در تپش قلب، خفقان صدری (angine de poitrine)، نارسایی دریچه میترال و آورت، ضعف قلب، ناراحتی های قلبی منشا بیماری های عفونی، گریپ، ذات الریه، تیفوئید، آبله و غیره اثر مفید دارد.

از محاسن ادونیس ورنالیس این است که مصرف آن ایجاد عادت در بیمار نمی کند و چون مواد موثر آن به خلاف دیژیتال در بدن جمع نمی شود از این نظر می توان مصرف آن را برای مدتی نسبتا طولانی ادامه داد. دم کرده آن با آنکه طعم تلخ دارد، عدم تحمل در بیمار ایجاد نمی کند، فقط گاهی ترشح آب دهان را افزایش می دهد.

با مصرف فراورده های آدونیس، حجم ادرار زیاد می شود به طوری که مقدار دفع آن از ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم به ۲ تا ۳ لیتر در ۲۴ ساعت می رسد. با این عمل در ناراحتی های قلبی منشا بیماری های عفونی، تجویز می گردند زیرا به علت دفع مقدار زیاد ادرار که مسلما سموم مختلف همراه دارد، موجبات تقویت قلب را فراهم می آورند.

آدونیس در آب آوردن و همچنین خیز اندام های سافله بدن (گرد آمدن آب در زیر پوست) ورم کلیه همراه با اختلالات قلبی و غیره مصرف دارد. مصرف فراورده های آدونیس در رفع چاقی نیز موثر است به طوری که با مصرف تنطور آن، وزن بدن تدریجا کاهش حاصل می کند. در بیماری صرع، از فراورده های آدونیس مخلوط با برومور و کافئین، نتایج خوب گرفته شده است و همچنین در داء الرقص از آن استفاده به عمل آمده است.

صور دارویی آدونیس ورنالیس

صور دارویی آدونیس ورنالیس

آدونیس ورنالیس ، به صورت دم کرده، عصاره روان و تنطور مورد مصرف قرار می گیرد. دم کرده آن که به مقدار ۲ تا ۴ گرم در ۲۰۰ گرم آب مقطر به دست می آید، در طی چند دفعه در ۲۴ ساعت مصرف می شود. از معایب آن فقط این است که طعم بسیار تلخ دارد و ترشحات آب دهان را زیاد می کند.

عصاره روان آدونیس به مقدار ۱ تا ۳گرم در ۲۴ ساعت به کار می رود. هر ۴۰ قطره این عصاره برابر یک گرم وزن دارد. تنطور آن به مقدار ۲ تا ۸ گرم در ۲۴ ساعت مصرف می شود. شیره تازه و استابیلیز آدونیس نیز به مقدار ۲ تا ۵ قاشق قهوه خوری در روز مصرف دارد. برای این کار باید شیره تازه را در کمی آب قند مخلوط کرده قبل از غذا مصرف کرد.

آدونیدین که ماده موثر گیاه است، به مقدار ۵ تا ۲۰ میلی گرم در روز به صورت گرانول های محتوی ۳ تا ۵ میلی گرم به کار می رود. آدونیس ورنالیس در ایران نمی روید ولی گونه های دیگر آن به شرح زیر که اثر درمانی مشابه ولی به صورت خفیف دارند در ایران یافت می شوند.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف ‌آدونیس ورنالیس

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف آدونیس ورنالیس

این گیاه و فرآورده های حاصل از آن بالقوه خطرناک هستند و بدون نظر پزشک معالج و نظارت تخصصی نباید آن ها را مصرف کرد. آدونیس فقط به شکل خاص مورد استفاده قرار می گیرد که همراه با دیگر گیاهان حاوی کارد تولید و یا در طب هومئوپاتی به صورت کاملا دقیق به کار می رود، در غیر این صورت معمولا به شکل خالص از آن استفاده نمی شود.

سابقه تاریخی آدونیس ‌ورنالیس

نام این گیاه در اساطیر یونانی از آدونیس، جوان یونانی که آفرودیت الهه عشق و زیبایی عاشق او می شود، گرفته شده است.

در این داستان آدونیس توسط گرازی مجروح و کشته می شود. آفرودیت به تعداد قطرات خونی که از آدونیس جاری شد، اشک ریخت که از هر قطره اشک او یک گل سرخ و از هر قطره خون آدونیس یک شقایق نعمانی رویید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت